Con mối | Tìm hiểu “tất tần tật” về loài mối

hamos.com

Con mối | Tìm hiểu “tất tần tật” về loài mối

HAMOS – BẠN TỐT CỦA MỌI NHÀ

Mối

Hamos - Luôn đi trước thời đại

Những kiến thức dễ hiểu nhất về loài mối, giúp bạn tự bảo vệ ngôi nhà, công trình và tài sản khỏi loài côn trùng phá hoại "đáng ghét" này.

GỌI NGAY HOTLINE: 1800 9420 (Miễn phí) để được các Chuyên gia của HAMOS tư vấn và khảo sát tình hình mối mọt mà bạn đang gặp phải.

Cuối cùng, chúng tôi sẽ xây dựng phương án diệt mối tận gốc và hiệu quả nhất.

Có HAMOS - Chẳng lo MỐI MỌT!


Không gây hại trực tiếp đến sức khỏe như loài muỗi, tuy nhiên mối lại để lại những hậu quả về vật chất nặng nề mỗi nơi mà chúng đi qua.

Từ xưa dân gian Việt Nam đã có câu “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”, cuộc chiến trường kỳ với loài mối này đòi hỏi bạn phải có những kiến thức xoay quanh chúng từ những đặc điểm về giống loài cho đến tập quán sinh hoạt, vòng đời...và nhiều kiến thức lẫn kinh nghiệm thực tế khác nữa.

HAMOS sẽ đồng hành để cung cấp cho các bạn những kiến thức về loài côn trùng phá hoại “đáng ghét” này.

Đừng chần chừ thêm nữa, hãy di chuyển ngay xuống phía dưới thôi nào.

Mối là con gì?

Mối là loài côn trùng nguyên thủy đã có mặt trên trái đất khoảng 200 triệu năm. Về phương thức sinh sống thì mối (Isoptera) và ong, kiến (Hymenoptera) rất giống nhau, đều sống thành quần thể có tính xã hội hóa cao.

Mối thuộc lớp côn trùng (Insecta) và nằm trong bộ cách bằng hay bộ mối (Isoptera). Bộ này có hơn 2.600 loài trên toàn thế giới và 50 loài tại Bắc Mỹ. Chúng sinh sống nhiều nhất tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Nguồn gốc tên Isoptera trong tiếng Hy Lạp nghĩa là hai cặp cánh thẳng. Mối được gọi là “kiến trắng” trong nhiều năm và thường bị nhầm lẫn với các kiến thực sự. 

Con mối

Ở Việt Nam theo tác giả Lê Bình Lợi, Nguyễn Đức Khảm mối nằm chủ yếu trong ba họ: Kalotermitidae (Mối gỗ khô), Rhinotermitidae (Mối gỗ ẩm) Termopsidae (Mối đất).

Theo đặc tính gây hại người ta chia làm 3 nhóm: Mối ngoài đồng; Mối rừng Mối hại côn trùng (gồm hai nhóm mối đất và mối gỗ khô).

Ở Việt Nam, qua điều tra nhiều năm người ta thấy loài phổ biến nhất thường phá hoại các công trình xây dựng (95 - 97% theo tác giả Nguyễn Chí Thanh năm 1996) là giống mối nhà Coptotermes, thuộc họ Rhinotermitidae.

Đặc tính hình thái của loài mối

Do có sự phân hóa về chức năng (Mối sinh sản và Mối không sinh sản) nên về mặt hình thái cũng khác nhau :

  • Mối sinh sản (Mối chúa, Mối vui, Mối cánh hoặc Mối dự bị)

Có phần đầu phát triển và được bao bọc tương đối vững chắc. Có mắt đơn, mắt kép. Râu hình chuỗi hạt, số lượng đốt râu thay đổi tùy loài (9 – 30 đốt) và là cơ quan cảm giác (khứu giác, vị giác) quan trọng.

Ngực gồm 3 đót tương ứng với 3 đôi chân, với mối cánh đốt ngực giữa và sau mỗi đốt còn mang theo một đôi cánh (sau khi bay giao hoan cánh mới bị rụng hoặc gãy theo khớp rụng cánh ). 

Bụng thường có 10 đốt, đốt bụng 2 đến 8 mỗi đốt có một đôi lỗ thở. Tấm bụng của đốt 10 biến đổi thành nắp sinh dục.

Phần cuối cơ thể có một đôi gai đuôi. Mối chúa trưởng thành đã đẻ nhiều có phần bụng phát triển rất to để chuyên đẻ trứng, cơ thể có thể đạt từ 60 – 70mm.

  • Mối vô sinh (Mối thợ và Mối lính)

Phần đầu kém phát triển hơn, mắt kép và đơn thường thoái hóa, chiều dài cơ thể khoảng 4 đến hơn 10mm.

Hình thái bên ngoài của mối thợ và mối non gần giống nhau nhưng mối non toàn thân gần như màu trắng sữa kể cả miệng, còn mối thợ có màu thẫm hơn, đôi hàm trên có màu nâu đen.

Riêng với mối lính phần đầu và đặc biệt là hàm trên có những biến đổi riêng biệt để phù hợp với chắc năng bảo vệ.

Cấu tạo cơ thể

Cũng như các loài côn trùng khác, cơ thể mối cũng gồm ba phần: đầu, ngực và bụng. Vỏ cơ thể cấu tạo bằng lớp cutin vững chắc (bộ xương ngoài).

Hệ tiêu hóa gồm ba đoạn chính

  • Ruột trước gồm lỗ miệng, thực quản, diều, mề.
  • Ruột giữa gồm ống ruột và các ống Malpigi.
  • Ruột sau gồm các túi tiêu hóa phụ, ruột già, trực tràng và hậu môn.

Trong ruột mối có nhiều sinh vật cộng sinh (các nguyên sinh động vật và các vi khuẩn) giúp mối tiêu hóa thức ăn là xellulo.

Hệ hô hấp

Mối có 10 đôi lỗ thở, 2 đôi nằm ở đốt ngực 1 và 2, 8 đôi ở phần bụng.

Cơ quan cảm giác

Gồm mắt đơn, mắt kép và đặc biệt là cơ quan jhonton (cơ quan nhận các thông tin từ môi trường sống) nằm trên đốt trụ của râu giúp nhận biết kẻ địch, đồng loại kiếm ăn…Cơ quan phát thanh của mối cánh có được nhiều sự rung động giữa tấm lưng ngực và vẫy cánh để kêu gọi con đực.

Ở mối thợ, mối lĩnh là do sự co giật cơ đầu thường là để báo động sự nguy hiểm.

Cơ quan sinh sản

Với mối sinh sản các cơ quan sinh dục đực (hai khối tinh hoàn dính ở phía dưới tấm lưng cuối bụng) và cơ quan sinh sản cái (hai noãn sào nằm ở hai bên dưới tấm lưng bụng và chạy dài đến tận đốt ngực) phát triển mạnh mẽ.

Với mối vô sinh vẫn có các cơ quan mày tuy nhiên trứng và tinh trùng không phát triển.

Môi trường sống của mối

Mối sống ở khắp nơi trên thế giới. Chúng chủ yếu sống ở nơi có khi hậu ôn đới, cận nhiệt đới và những vùng có khí hậu ấm áp. 

Mối sinh sôi nảy nở và sống nhiều ở các vùng đất thấp ẩm và dọc theo bờ biển. Một số loài mối ở Bắc Mỹ đã thích nghi với nhiệt độ lạnh hơn, cho phép chúng mở rộng phạm vi tới các ngôi nhà và cánh rừng xa hơn về phía bắc.

Mối sử dụng rất nhiều cách thức khác nhau để có thể tồn tại và gia tăng dân số của mình. Chúng sinh sống ở nhiều lục địa với đa dạng giống loài:

Châu Âu có 10 loài mối

Bắc Mỹ có hơn 50 loài mối. Phổ biến nhất là:

  • Mối đất: gây ra khoảng 75 đến 80% thiệt hại về kinh tế
  • Mối gỗ khô: gây ra 20 đến 25% thiệt hại về kinh tế
  • Mối gỗ ấm: gây ra 0 đến 5% thiệt hại về kinh tế

Châu Phi có hơn 1.000 loài mối 

Vòng đời của mối 

Vòng đời của một con mối lớn lên và phát triển bằng hình thái biến thái hoàn toàn, bắt nguồn từ trứng.

  • Giai đoạn 1: Trứng mối xuất phát điểm từ cặp mối đầu tiên của tổ hoặc từ lứa thứ 2 trong đàn.
  • Giai đoạn 2: Trứng mối sau 1 thời gian sẽ thành ấu trùng
  • Giai đoạn 3: Sau vài lần lột xác, ấu trùng sẽ nở ra nhộng con
  • Giai đoạn 4: Dưới sự chăm sóc của mối thợ, nhộng con sẽ phát triển hoàn toàn thành mối trưởng thành
  • Giai đoạn 5: Lúc này mối trưởng thành sẽ có thể phát triển thành 1 trong 3 loại mối chúa, mối thợ, mối lính.

Với những tổ mối vừa mới được thình thành, nhộng con của lứa mối đầu tiên thường phát triển thành mối thợ. Các loại mối khác dần xuất hiện ngẫu nhiên ở những lứa tiếp theo.

Xã hội loài mối 

Cũng giống như kiến, mối là loài có tổ chức xã hội cao. Chúng phân chia từng thứ bậc và nhiệm vụ trong đàn rất rõ ràng.

Mối chúa (Mối hậu)
Mối chúa (Mối hậu)
 

Mối chúa (mối hậu) có bộ phận sinh dục phát triển, có thể sống đến 10 năm. Lúc đầu đẻ mối hậu đẻ trứng, nhưng sau 4-5 năm thì chúng có thể đẻ 8000-10000 trứng mỗi ngày. 

Mối thợ
Mối thợ